استاندارد حسابداری شماره ۱۱ – داراییهای ثابت مشهود
✨عنوان دقیق استاندارد
✨ استاندارد حسابداری شماره ۱۱ – داراییهای ثابت مشهود (تجدیدنظر شده ۱۳۸۶ و اصلاح شده تا مهر ۱۳۸۹)
✨ عنوان دقیق انگلیسی
Accounting Standard No. 11 – Property, Plant and Equipment (Tangible Fixed Assets)
✨ تطبیق با استاندارد بینالمللی (IFRS)
استاندارد حسابداری بینالمللی معادل این موضوع، IAS 16 – Property, Plant and Equipment است که نحوه شناسایی، اندازهگیری، استهلاک و افشای داراییهای ثابت مشهود را تعیین میکند.
استاندارد حسابداری شماره ۱۱: راهنمای جامع داراییهای ثابت مشهود
استاندارد حسابداری شماره ۱۱ ایران (تجدیدنظر شده در سال ۱۳۸۶ و با اصلاحات تا مهر ۱۳۸۹) با عنوان «داراییهای ثابت مشهود» (Property, Plant and Equipment)، یکی از مهمترین و پرکاربردترین استانداردهای مالی است که چارچوب قانونی و حرفهای حسابداری داراییهای فیزیکی و بلندمدت واحدهای تجاری را مشخص میکند. این استاندارد به داراییهایی میپردازد که با هدف استفاده در فرآیند تولید، عرضه کالا و خدمات، اجاره به دیگران و یا مقاصد اداری نگهداری میشوند و انتظار میرود عمر مفید آنها بیش از یک دوره مالی (یک سال) باشد.
هدف غایی این استاندارد، ایجاد رویهای یکنواخت برای شناخت، اندازهگیری اولیه، محاسبه استهلاک، ارزیابیهای پس از شناخت اولیه، و در نهایت واگذاری و خروج دارایی از دفاتر است. رعایت این اصول تضمین میکند که اطلاعات مربوط به سرمایهگذاریهای شرکت در بخش داراییهای ثابت، کاملا شفاف، قابلمقایسه و آینهای تمامنما از واقعیتهای اقتصادی واحد تجاری باشد.
بر اساس قواعد سختگیرانه این استاندارد، یک قلم دارایی ثابت مشهود تنها در صورتی مجاز به شناسایی در ترازنامه است که دو شرط اساسی را دارا باشد: نخست، جریان یافتن منافع اقتصادی آتی به درون واحد تجاری محتمل باشد و دوم، بهای تمامشده آن دارایی بهگونهای اتکاپذیر قابل اندازهگیری باشد. پس از مرحله شناخت اولیه، شرکتها موظفاند این داراییها را بر مبنای مدل «بهای تمامشده تاریخی» یا «تجدید ارزیابی» (ارزش منصفانه) در دفاتر خود ثبت و نگهداری کنند؛ همچنین بررسی مستمر مبلغ بازیافتنی این اقلام الزامی است.
علاوه بر این، استاندارد شماره ۱۱ تاکید ویژهای بر تخصیص سیستماتیک و منطقی استهلاک در طول عمر مفید اقتصادی دارایی دارد تا اصل تطابق هزینهها با درآمدهای همان دوره بهدرستی رعایت شود. در نهایت، هرگونه سود یا زیان ناشی از فروش، واگذاری یا کنارگذاری دارایی، باید بهوضوح در صورت سود و زیان همان دوره مالی شناسایی و گزارش گردد. این استاندارد تطابق کاملی با استاندارد بینالمللی IAS 16 دارد.
جدول اطلاعات کلیدی استاندارد شماره ۱۱
| مشخصه | جزئیات و توضیحات |
|---|---|
| عنوان کامل فارسی | استاندارد حسابداری شماره ۱۱ – داراییهای ثابت مشهود |
| عنوان دقیق انگلیسی | Accounting Standard No. 11 – Property, Plant and Equipment |
| معادل بینالمللی (IFRS) | IAS 16 – Property, Plant and Equipment |
| تعریف دارایی مشهود | اقلام فیزیکی با عمر بیش از یک دوره مالی جهت تولید، عرضه، اجاره یا امور اداری |
| شروط اساسی شناسایی | احتمال ورود منافع اقتصادی آتی + قابلیت اندازهگیری اتکاپذیر بهای تمامشده |
| مدلهای اندازهگیری پس از شناخت | مدل بهای تمامشده تاریخی / مدل تجدید ارزیابی (ارزش منصفانه) |
| رویه استهلاک | تخصیص سیستماتیک و منطقی مبلغ استهلاکپذیر طی عمر مفید اقتصادی |
| خروج از حسابها (واگذاری) | شناسایی سود یا زیان حاصل از واگذاری یا اسقاط در صورت سود و زیان دوره |
خلاصه محتوا
استاندارد حسابداری شماره ۱۱ ایران (مطابق با IAS 16)، قوانین حاکم بر حسابداری داراییهای فیزیکی بلندمدت (ماشینآلات، تجهیزات، ساختمان و…) را تبیین میکند. این استاندارد نحوه دقیق شناسایی، ارزیابی اولیه و ثانویه، محاسبه سیستماتیک استهلاک و چگونگی ثبت سود یا زیان زمان واگذاری این داراییها را مشخص میسازد. هدف اصلی اجرای این چارچوب، ارائه تصویری شفاف و قابلمقایسه از سرمایهگذاریهای بلندمدت شرکت در صورتهای مالی و رعایت اصل تطابق هزینهها با درآمدهای دورههای بهرهمند شونده است.


